Neden Temel bir İnsan Hakkıdır?
Demokratik ideal sadece prosedürsel demokrasinin ilerisine taşındı. Demokratik değerler ile hak ve özgürlüklerden bütünsel olarak yararlanmak için bilgiye erişim hakkı uluslararası standartlar tarafından temel bir hak olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca birçok ulusal ve uluslararası mahkemeler bilgiye erişim hakkının temel bir insan hakkı olduğunu tanıdı. Bunun nedeni, kamu kuruluşları tarafından tutulan bilgilere erişimin, ifade özgürlüğünü koruyan Avrupa İnsan Hakları Konvansiyonu‘nun 10. Maddesi ve Amerika İnsan Hakları konvansiyonunun 13. Maddesinin ayrılmaz bir parçası olduğudur.
2009 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Avrupa İnsan Hakları Konvansiyonu’nun İfade Özgürlüğü üzerine olan Madde 10’u tarafından korunan temel bir bilgiye erişim hakkı olduğunu tanıdı. Mahkeme, kamu kuruluşlarının tekelinde tutuğu ve medya ile sivil toplum için kamusal tartışmaya katılma ve hükümetleri sorumlu tutmak için gerekli olan bilgilere erişim hakkının engellenmesi durumlarında Madde 10’un ihlal edildiği kararına vardı.
Avrupa bölgesinde, bilgiye erişim yasaları için belirli standartlar, insan haklarının ilerletilmesi için kurulmuş önemli bir kurum olan Avrupa Konseyi tarafından belirlenmiştir. Avrupa Konseyi Resmi Evraklara Erişim Konvansiyonu (2009) şu anda imza ve onaya açıktır. Konvansiyon şu anki Avrupa Birliği üye ve aday devletlerini de içeren Avrupa Konseyinin tüm 47 üyeleri için bir çerçeve oluşturmuştur.
Bilgiye(veya belgelere) erişim hakkı dünya çapında en azından 51 ülkenin Anayasasında tek başına bir hak olarak tanınmıştır (daha fazla bilgi için, www.Right2Info.org adresini ziyaret ediniz).
Ayrıca bilgiye erişim hakkı giderek artan sayıda uluslararası ve uluslarüstü kuruluşlar tarafından onaylanmıştır. Avrupa’da belgelere erişim hakkı Avrupa Birliğinin İşleyişine İlişkin Anlaşma‘nın Madde 15’inde saklıdır ve bütün AB kurum ve organlarında tutulan bilgilere ilişkin yasal çerçeve de 1049/2001sayılı Yönetmelikle belirlenmiştir. Benzer bir şekilde, Dünya Bankası gibi küresel kuruluşlar da ellerindeki bilgileri açıklamak için bilgiye erişim politikaları benimsemişlerdir.
